Baraná is een van de groepen die meedoet aan het initiatief Jazz On Stage dat meer jazz op poppodia wil. Baraná ontsproot aan de brein van de Nederlands-Turkse zanger/multi-instrumentalist Behsat Üvez en Nederlandse blazer Steven Kamperman. Turkse traditionele muziek is hun bagage, genre-overschrijdende geïmproviseerde muziek hun output. Baraná tourt met Xenopolis, een project waarbij ze samenwerkt met de bekende Turkse zangeres Ceylan Ertem.
Tekst en foto: Rosanne de Boer. In: FRET Magazine juli/aug 2010
Dat Steven Kamperman en Behsat Üvez veel samen improviseren, hoor je meteen bij de aftrap van hun concert in Muziek 21. De apparatuur van dit nog jonge Utrechtse podium kan allerlei soorten akoestiek nabootsen. Baraná gebruikt deze mogelijkheid maar beperkt en put vanavond vooral kracht uit eigen speelervaring. De groep ontstond op de Music Meeting in 2002. Behsat werd toen gevraagd de slotact van het festival te verzorgen. Met Steven Kamperman die hij kende van de Music World Sessions ging hij die uitdaging graag aan. ‘Met Steven klikte het meteen. Hij is een geestverwant. Op de Music Meeting 2002 mocht ik mijn droom verwezenlijken. Een grote eer.’ Tot 2002 speelde hij vooral traditionele Turkse muziek en boekte daarmee succes. ‘Ik was toe aan iets nieuws, wilde een nieuw verhaal begonnen. De timing was perfect.’
Pink Floyd 
Behsat trad van 1976 tot 1984 op met het Turkish State Ensemble en van 1971 tot 1989 was hij ook muzikaal leider van de folklorische Turkse dans- en muziekgroep Tüfem. Sinds 1989 werkt hij als muzikant en muziekleraar in Nederland. Later richtte hij de wereldmuziekafdeling van de Stedelijke Muziekschool in Groningen op. ‘Ik ben Nederland dankbaar omdat het mij stimuleerde verder te kijken dan de strakke regels van de traditionele muziek.’
Behsat wil ‘meer zijn dan een museumbewaker. Ik had altijd al antennes voor moderne en popmuziek en luisterde bijvoorbeeld naar Pink Floyd, maar de Music Meeting reikte me de hand om echt buiten de kaders van de traditionele muziek te stappen. Na het Nijmeegse festival zeiden mensen dat we door moesten gaan. Dat deden we.’
Het eerste Baraná-album laat live-opnames van de Music Meeting horen. Intussen zijn er drie cd’s verschenen en ligt er werk klaar voor zeker drie albums. ‘Het plan is om elk jaar een project te presenteren. Sinds 2007 ontvangen we subsidie zodat we dat ook daadwerkelijk kunnen doen. Het is nu een serieuze zaak. Ik heb al muzieklessen overgedragen.’ Behsat geeft graag les. ‘Mooi werk is het/Mooi wark.’, zegt hij met een onbetwist Gronings accent.
Baraná is een Turkse folklorische term die een bijeenkomst van muzikanten en dichters aanduidt waarbij geïmproviseerd wordt. Een soort jamsessie. Baraná geeft muzikanten ruimte om ruim te denken, vindt Behsat. Steven vult aan: ‘Wat we doen, is niet puur jazz, pop of traditionele muziek. We willen de hokjes overstijgen.’ Behsat: ‘Woorden als ‘innovatief’, ‘vernieuwend’ en ‘improvisatie’ passen bij Baraná.
Elk project daagt ons opnieuw uit. In Xenopolis experimenteren we met elektronica en ik speel voor het eerst elektronische saz.’ Dit snaarinstrument wordt veel in Turkse muziek gebruikt.
Björk
‘Welkom in de jungle van Istanbul, de stad vol mogelijkheden.’ Met deze woorden leidt Behsat het Utrechtse concert in. Een scherm laat foto’s van zangeres Ceylan zien die in Istanbul woont. Ze fotografeerde onder andere de zigeuners in de stad. Over hen schreef ze ook een lied dat vol melancholie zit, maar tegelijkertijd rauw en levenslustig klinkt.
Drie jaar geleden hoorde Behsat Ceylans stem voor het eerst via myspace en was meteen onder de indruk: ‘Ik dacht: als ik met haar gesproken heb, kan ik sterven. Om samen te musiceren, bezochten we Istanbul. We hadden al wat voorbereid. Maar na een brainstorm hebben we veel van dat materiaal weggedaan; Ceylan wilde meer vrijheid. Ze is gewend alles zelf te doen, haar eigen teksten te schrijven. Ik heb slechts woorden op papier gezet.’
Ceylan: ‘Ik zong tien jaar bij Anima, een groep die een Sony/BMG-platencontract binnensleepte. In mei kwam mijn eerste cd-solo uit. Baranás aanpak past bij die van mij: ik werk ook graag met een thema en wil met mijn muziek iets vertellen.’ Steven: ‘Ik heb haar leren kennen als een extreem creatieve dame.’ Haar eigenzinnige, experimentele aanpak doet denken aan Björk. Ceylan: ‘Die vergelijking hoor ik vaak. Voor mij is Björk geen idool, maar ik luister wel naar haar. Björk is een IJslandse die haar roots niet weggooit en op haar eigen manier werkt. Dat doe ik ook.’
Baraná-festival
Naast Xenopolis is Baraná bezig met Sarap. Bij dit project staan teksten van de Perzische dichter/wiskundige Omar Hayyám die een gewaagd pleidooi voerde voor het genot van de wijn centraal. Sarap dat ‘wijn’ betekent, gaat in september in première.
De agenda van Baraná staat tot 2012 vol. Behsat: ‘Na Sarap volgt een tour met Koreaanse muzikanten en een project met het Haagse POW Ensemble. In 2012 vieren we ons 10-jarig bestaan en pakken groots uit met een Baraná-festival.’
Het Trio is op een korte tournee met Valentin Clastrier en Carlo Rizzo. Ton Maas, recensent van de De Volkskrant, was bij het concert in Tilburg en geeft het met 5 sterren de hoogst mogelijke waardering. "Met hun nieuwste project Modes et maqams zijn de mannen van Baraná Trio er niet op uit om meteen de oren van hun publiek te strelen. De eerste voorstelling, woensdagavond op het Tilburgse jazzpodium Paradox, begon met een complex stuk vol wringende dissonanten en onverwachte wendingen. Maar spannend was het en bleef het twee uur lang. ...